De uitdaging van een beweeglijk mens

Gepubliceerd op door alowiekeEen reactie plaatsen

De Waddenzee is vlakbij. Op de boot naar Schiermonnikoog.

.

Het waait over de weiden. Verder is het best stil. De broedvogels zijn grotendeels weggetrokken, de wintergasten komen in kleine groepjes terug. Af en toe klinkt het geluid van ganzen en wulpen. Na de droogte halen de planten hun verloren groeitijd in razend tempo in. Vannacht lag ik wakker. Hoewel ik echt genieten kan van deze plek, het werk en het contact met gasten, voelt het soms als het einde van de wereld. Zeker als de herfst nadert. De blubber wordt door veel mensen gemeden. De meesten komen hier in de zomer. Vaste bewoners zijn met hun eigen zaken bezig. De wind waait hard, regen klettert op het dak. De stad is ineens een stuk verder weg. De stad, waar mensen zijn en gezamenlijke creativiteit. Hoe kom ik hier weg? Ik wil nou eenmaal op een gewone fiets blijven rijden, dat geeft beperkingen. Even voel ik me opstandig. Kan het echt niet anders?
Je kunt twee kanten op denken: aan jezelf of wat er is buiten jezelf. Ga je voor het impuls van het moment of zet je je in voor het grote geheel, waarvan je deel uitmaakt. Ook al moet je er af en toe een stuk voor fietsen. Door hier en nu naar buiten te gaan kom je tegelijkertijd dichter bij je binnenwereld. Al fietsend. Eigen behoeften gaan alle kanten op, dan mis je dit, dan mis je dat. De ene keer voel je je alleen, de andere keer is het veel te druk. Fietsen houdt daar balans in. Juist omdat je er iets voor moet doen. Iets extra’s. Want wat is er nog meer allemaal. De ene keer wil je een moestuin, de andere keer wil je een bos vlakbij met tientallen paadjes om te ontdekken. Keer op keer kun je iets nieuws beginnen met het idee dat dit jouw zaligmakende bestemming is. Bestaat dat? Ah, ga toch fietsen. Duizend dromen wachten. Niet om gelijk te vervullen, maar om zich uiteindelijk te verweven tot een mooi filosofisch verhaal.
Waar droom ik van? Ik kan aan Utrecht denken, aan het sociale leven dat ik daar achterliet. Mijn beste tekeningen die daar hangen in het stadsarchief. Vrienden die er nog steeds wonen. De straten, de bomen, de huizen waar ik nog steeds van houd. Soms denk ik: het leven bestaat toch uit meer dan distels wieden op een afgelegen plek in een groene vlakte. Dan lokt de bedrijvige creatieve stad die daar ligt, waar we op de werf naar een opera luisterden, waar koetsen in optocht door de stad reden en waar je plotseling verrast werd door gezang van een Engels jongenskoor vanuit de kerk tijdens een avondwandeling. Die stad daar, die is er nog steeds, in het midden van het land. En ik zit nu in het noorden.
Soms denk ik aan plekken verder het noorden in, aan Schotland, waar ik nog nooit ben geweest. Om daar eens een jaar lang te zijn en rond te lopen. Er is nog zoveel te ontdekken op de wereld! Ik kom zelden of nooit Nederland uit, terwijl ik een nieuwsgierig en beweeglijk mens ben.

Maar ik ben hier. De stad Leeuwarden ligt te wachten om ontdekt te worden. En er ligt plenty snoeiwerk te wachten, waar ik van houd. Ik kan foto’s en tekeningen maken van wat er is. Vlinders, stad of mensen. Ik kan me verbazen over de Friese taal en onbeholpen zinnetjes stamelen waar de ander vriendelijk om moet lachen. Ik schud de hand van een nieuwe vriend en we werken samen aan het grote geheel, dat nu binnen bereik is. Dat geeft energie als van een stralende zonsopgang. Ik houd van de ochtend. Net uit bed is de wereld op zijn mooist. De zon schijnt laag en warm over het ontwakende land. De ganzen, gisteren weggejaagd door een rondjakkerende trekker, zijn terug. Ik hoorde ze toen ik in bed lag. Ergens klinkt het gefluit van een wulp. Al struinend maak ik een rondje, langs de ruige wei waar de nieuwe boomgaard moet komen. Een haas schiet weg, ik weet dat hij daar graag zit. Verder ga ik, langs het paadje, langs de elsjes en de wirwar aan bruine skeletten. Dat is van het mosterdzaad. Ik baan me een weg tussen de hoge obstakels. Het overvloedige zaad is een mooie wintervoorraad voor de vogels. Verderop, bij de sleedoornstruiken, vliegen twee vinken weg. Het zit daar vol donkerblauwe bessen.

Iets moois maken doe je door met toewijding verder te gaan op je weg, ook al moet je af en toe iets missen. Hoe groter de concentratie, hoe mooier het wordt. Als beweeglijk en nieuwsgierig mens is dat de uitdaging. Op die plek blijven waar je werkt. En hoe langer je dat doet, hoe groter de beloning.

.

Illegale kap op de Swetteblom

Gepubliceerd op door alowiekeEen reactie plaatsen

Ze zijn slim en zoeken steeds nieuwe manieren. Maar ik ben er ook nog.

.

Liever luisteren? Klik op de knop onderaan de tekst.

.

Zodra ik mijn kont keer is het zover. Ligt er weer een reus omver. Zo’n mooi exemplaar, hoog opgegroeid en blakend van gezondheid. Dat ligt nu zielloos op de grond met de bladeren slap. Het is niet dat ik er heel erg verdrietig van word. We hebben er nog genoeg van. Maar er moet wel paal en perk worden gesteld, voordat dat stelletje vernielers verder gaat. Het is duidelijk. De boosdoeners zijn de muizen. Het eerste slachtoffer viel twee weken geleden. Een van de mooisten was het.
De grond is die dag kurkdroog en hard als baksteen en met de kluiten kun je bijna een huis bouwen. De rij snijbiet staat te glanzen. Behalve eentje, die ligt slap op de grond. Verbaasd kijk ik ernaar. De doorgeknaagde stengel, hier in mijn moestuin. De sporen van kleine tandjes, net iets onder de grond. De muis heeft zich ingegraven, als in een loopgraaf en het lijkt erop dat er geen ander doel is geweest dan deze reus om zeep te helpen. Waarom? Misschien geeft het een kik. “Ik leg dat enorme ding gewoon op de grond!” Kan een muis zulke gevoelens koesteren? Misschien wel. Waarom zou een muis niet dezelfde bravoure kunnen ervaren als een mens? Het genoegen om de diepe “plof” te horen als het ding naast je neervalt. En dan de volgende.
Muizen willen zaken ook kort en klein maken. Alles plat De bladeren zijn verlept maar ongeschonden, zodra de plant omver ligt is het niet interessant meer. Ik zie dat de kleine sloper een begin heeft gemaakt aan een tweede project. Maar het alarm is afgegaan en ik heb hem door. Ik bescherm mijn planten met harde kluiten, stenen, bundels harde grasstengels en gaas.
Twee weken later zijn de omstandigheden veranderd. Het heeft geregend. Voor ons een bijzaak, voor een muis is het levensveranderend. Een slimme muis gaat op zo’n moment onmiddellijk opnieuw op verkenningstocht. Een tal van nieuwe mogelijkheden opent zich. Hij weet haarscherp waar hij was gebleven, het spoor van zijn laatste project. Kijk nu eens. Via een scheur in de klei kan hij er opeens wel bij. Nu de grond zacht begint te worden, zijn scheuren ideale sluippaden. Als muis hoef je de smalle kloof maar een klein beetje bij te werken, de zachtgeworden grond valt als kruimelkaas naar beneden. En dan, vlakbij de dikke wortel hoeft hij maar een heel klein holletje te maken om daar te komen. De muis is begerig, vele knaagprojecten wachten. Druk is dan ook de bedrijvigheid, ’s nachts maar ook op klaarlichte dag. Ik loop er telkens even langs. En hoewel ik er vanochtend nog geweest ben, liggen er weer twee planten plat. De dikke stronk is net als de vorige vlak onder de grond afgeknaagd. Zou hij de plant bovengronds hebben benaderd, dan zouden er nieuwe frisse bladeren gaan groeien, maar met zo’n doorgeknaagde wortel wordt nooit meer wat. Gelukkig is de allerbeste plant nog steeds gespaard gebleven. Daarvan wil ik zaad oogsten. Het is de grootste van allemaal en zijn bladeren staan fier rechtop. Die wil ik heel graag houden! Vastbesloten versterk ik mijn verdedigingswerk. Ik zie een paar mieren verdwaald rondlopen, kennelijk heb ik hun routes in de war gebracht. Anders let ik daar goed op, maar vandaag even niet.
Met elke nieuwe poging van de muizen maak ik korte metten. Muizen zijn slim en vastbesloten door te gaan, nieuwe paadjes te vinden of te maken. Maar ik krijg ze wel. “Het houdt je van de straat”zegt de boer. Voor mij is het toch meer. Het is de groente die ik dagelijks op mijn bord leg. Onze snijbiet is heilig. Mijn vriend en ik zijn allebei gek op snijbiet. We eten het bijna elke dag met verschillende recepten. We krijgen er nooit genoeg van. Ik denk dat het belangrijk is dat je zelf je eten kan verbouwen, en als de kans zich voordoet moet je die grijpen en er goed voor zorgen. Gelukkig zijn er geen slakken te bekennen op deze bijzondere grond. Want slakken? Die zijn nog veel erger.

.

Eenvoudig leven in een wilde wereld

Gepubliceerd op door alowiekeEen reactie plaatsen

Een poëtisch verhaal dat waait met de winden mee en eindigt met je voeten in de klei.

.

Liever luisteren? Klik op de knop onderaan de tekst.

.


De ene bui na de andere valt uit de lucht en spoelt herinneringen weg. De warme dagen, de droogte, de eindeloze zon. Het korte geheugen van ons mensen steekt scherp af bij dat van de aarde. Diep gaat haar stille zijn, laag na laag herinnert zij zich. De bergen brengen verhalen omhoog. Achter elke hoek schuilt een nieuwe rotsformatie, heel langzaam uit de planeet geperst, terwijl de elementen van tijd het verder boetseren. Wind, water in een eeuwig spel, de wonderlijkste vormen maken zij: gaten, kloven, ronde toppen waar trollen wonen. In de lage landen is het de zee, die heerst over wat blijft en gaat. Ze trekt aan oevers en aan menselijk bezit, om het mee te nemen de diepe valleien in van schemerig water, verder nog, tot waar alles donker is en slechts enkele wezens nog kunnen leven.. Langzaam laten we steeds meer zinken. Schepen, schoenen, de ring van een geliefde, verloren bij het zwemmen. De aarde en haar elementen, ze stuwt omhoog, ze trekt omlaag. Water verdampt en valt neer op velden vol graan. Herinner je de regen, het voedsel dat je gisteren nog at. Herinner je de elementen, de wildernis van alledag. Vroeg opstaan als er nog geen mens te zien is en de dag nog jong. Elke ochtend draagt weer nieuwe mogelijkheden in zich, tot de zon naar het hoogste punt stijgt en dan weer langzaam daalt. Elke dag ontwaak je als een kind en wordt ouder als de schemering nadert en je naar je bed verlangt. Het afscheid van de dag. Dan komt het duister. Het duister heeft zijn eigen muziek. Elk geluid is een beweging. Langzaam vallen je ogen dicht. Gedachten bewegen als vogels in de wind. Andere gedachten zijn als bomen, die wachten op de vogels. Zo krijgen de dingen hun plek. Je hoort de meeuwen en ganzen overtrekken en valt bij dat geluid in slaap. Je wordt wakker en staat met een paar passen op de klei van een oude zeebodem. De horizon strekt zich uit tot daar, waar de zee is en het strand, dat groeit en krimpt en groeit en krimpt. Water, eeuwig in beweging. De hele wereld over. En hier sta jij en zorgt voor wat er is.

.

Aan het einde van het verhaal volgt nog een lied. Het duurt acht minuten in totaal.

.

Filmpje: Alowieke vijf jaar op de Swetteblom.

Hoe snijbiets’ rode nerven mij weerhouden om te zwerven

Gepubliceerd op door alowieke7 reacties

.

In augustus wil ik weg, een oerdrift om aan de zwerf te gaan. Elk jaar weer overkomt het me. Het is na het zomerse werk in de hitte, als de meeste vlinders verdwenen zijn, wanneer de bloemen niet meer zo uitbundig bloeien als voorheen en de grond hard en droog is en vol scheuren. Dan komt het verlangen verder te trekken. Ik heb het niet gedaan, tot nog toe lukt het me de neiging te weerstaan.

De hitte is voorbij, het dondert en zware donzige luchten vallen in flarden uiteen. Een dikke bui klettert over de velden, maar doet de diepe scheuren in de bodem niet verdwijnen. Spinnen maken er dankbaar gebruik van om aan de dikke droppels te ontkomen en kruipen vliegensvlug de donkere spleet in. Vlinders en vliegen verschuilen zich onder goten en bladeren en in de grote pruik van hopbladeren naast mijn huis. Dan is het weer voorbij. De lucht trekt open, de zon gaat onder. Langs de oranjerode einder komen wolken met bizarre vormen voorbij zeilen. Een stoet reuzeratten doemt hongerig op aan de horizon. Er is een donkergrijs beest dat een roze berg wil beklimmen. Ik stel me voor dat ik dat beest ben, en dat die berg helemaal voor mij alleen is met rotspartijen die steeds veranderen en daardoor altijd nieuw zijn. In mijn fantasie trek ik naar de meest fantastische plekken. Ik peins er over als ik kijk naar donzige wolken in de wind. De wolkenlucht als een steeds bewegend geheel, telkens weer fris en nieuw. Je kunt je erin mee laten drijven. Dit in tegenstelling tot de meest geijkte reisdoelen op aarde. Dat kost heel wat om er te komen. Een hoop gedoe vooral. Een half uurtje blader ik op druk bezochte websites naar verre landen en avontuurlijke vakanties. Ik word er niet opgetogen van. Bestemmingen, van hun vitale eigenheid beroofd en versleten als bejaarde publieke vrouwen. Ik sluit mijn laptop, zie af van het volgen van die mensenstroom in vliegtuig, trein of bus, en kijk naar buiten. Geweldig eigenlijk dat ik hier woon. De horizon met de wolken. Dat het stil is, dat het gras en de bomen hier nog steeds groen zijn en de dropplant, de chigorei en de goudsbloemen. Ik verbaas me over de schitterende snijbiet die met zijn vurige nerven elke dag zijn gebed ten hemel spreidt. Het bos dat ik plantte groeit hard. En tussendoor lees ik over de natuur op aarde, in vroeger tijden. Ik hoef niet naar India of te varen langs Kaap de goede hoop, ik lees erover. Ik verblijf in India, volg de zijderoute, laat me meenemen in het verhaal en beeld me in hoe het was ooit, lang geleden. Ik vaar langs kusten vol klapperbomen, stranden vol schelpen, beklim stille berghelllingen. We drinken uit glasheldere beken.

Dan leg ik het boek neer om water te halen bij de boerderij. Ik zie mensen komen en gaan. Het is geen stroom, het druppelt slechts. Een enkele gast vindt deze uitzonderlijke plek. Mijn vriend Dick komt terug, buurman Jeroen vertrekt naar een klooster in Limburg. Hij vertelt er over: “Het gebouw alleen al is een gebed zeggen ze.” Misschien ga ik daar ook wel heen, een paar dagen. Een bestemming van rust en schoonheid. Waar vrede is van binnenuit. Niet afgetrapt maar gevoed door vele bezoekers. Zo hoort het te zijn. En ik hoop dat mensen deze plek ook zo zien. Een plek om heel eenvoudig te genieten en waar je voor even kan delen in het leven van de bewoners. Deze plek waar de Swette stroomt, waar wilgen groeien en de snijbiet zijn vurig pleidooi houdt bij ondergaande zon. Een plek om te voeden en goed voor te zorgen. En ik hoop dat op dezelfde manier veel meer plekken hun kracht terug krijgen. Als een van vele bronnen is deze plek, vanwaaruit het leven wederkeert. Het komt door de energie die wij het geven. En dat ik en vele anderen mee kunnen helpen door hier en nu te zijn. Dat is mijn gebed.

.

Een vlechtwerk van bedrijvigheid

Gepubliceerd op door alowiekeEen reactie plaatsen

Hoe maak je dat, of is het iets wat moet ontstaan?

.

Liever luisteren? Klik op de knop onderaan. Door een speling van het lot is de luisterversie iets uitgebreider.

Naast mijn stenenmannetje ligt tot mijn verrassing een tweede hoopje. Verbaasd kijk ik naar de kleine grijze en roze stenen, net twee flinke handen vol. Ik weet van wie het is. Ik zag haar een week geleden., toen ze op een heel klein fietsje naast het pad in het gras donderde. Ze vertelde het me: De wandeling tot dit punt markeert haar vitaliteit, de hoop die ze koestert en opbouwt voor gezondheid en kracht. Maar toch had ik het niet goed begrepen. Ik dacht dat ze mee zou bouwen aan onze gezamenlijke stenenhoop, hier naast de rietkraag en het pad. Maar zij heeft een ander verhaal en maakt dus ook een ander hoopje. Logisch. Een tweede hoopje stenen naast de mijne.
Verderop in het land ligt de moestuin. Gisteren zag ik haar weer. We liepen samen op. Zo ver was ze nog nooit geweest. “Dat zijn pompoenen,” wees ik. Naast de pompoenen is de grond kaal en droog. De dikke vruchtbare kleilaag is afkomstig uit de sloot. Wormen of beestjes zitten er nog niet in, dus je kunt naar hartelust woelen spitten en wrikken . Wel zit het vol scheuren, waar soms een koperkleurig torretje of een spin uitkomt. Ik heb mijn onkruidsteker in de scheuren gezet en de kluiten uit elkaar gewrikt en omgewipt. Zo kunnen ze deze winter stukvriezen tot losse grond. Voor haar? Als ze op een dag zover komt zou dat prachtig zijn. Of komen er anderen? Dat weet ik nog niet. Ik weet niet wie zich aansluit. Vaak genoeg wordt er enthousiast geroepen, maar komt er geen vervolg. Maar nu ligt er een tweede hoopje stenen naast de mijne, dat schept hoop. Ieder kiest zijns weegs en je geeft elkaar de ruimte om in te voegen. Zo vormt zich heel organisch een project. Als er niemand komt word ik pompoenenkweker. Komt zoals het komt.
Vaak begint een project anders. Dan is er nog niks. Iemand heeft het licht gezien en die iemand wil bergen verzetten. In die bevlogenheid worden anderen meegetrokken. Er wordt een tijdlang veel gepraat en ideeën stapelen zich op als het torentje van Olleke Bolleke. De hoofden zijn er vol van. Er wordt een plek aangewezen en een begin gemaakt. Er komt geld op tafel of mest op het land. Maar als puntje bij paaltje komt, blijkt dat het de tijd niet is. De neuzen staan bij nader inzien alle kanten op. Het idee krijgt geen handen en voeten maar loopt leeg als een ballonnetje. Voor langdurig en steeds terugkerend werk heb je mensen nodig met ruimte en toewijding. En als ze aarzelend aan komen lopen is het de vraag hoe het zich vormt. Elk levenspad loopt anders en elk hoofd vormt zijn eigen verhaal. Je kunt de neuzen nooit een kant op krijgen, zeker niet voor lange duur. Je kunt hooguit samen op lopen.

Er is niet een grote hoop stenen, zoals mijn idee was. Nee, er zijn meerdere kleine, vlak naast elkaar. De akker ligt maar dertig passen verder, de wei in. Laat het pad het land in lopen en de akkertjes zich vermenigvuldigen. Een vlecht van bedrijvigheid in de rust van het vlakke land. Dat het wemelt van bezige handen. Ieder voor zich, en toch samen.

Wat ik wenste

Gepubliceerd op door alowieke3 reacties

Handen die helpen stapelen. Handen in de aarde. Handen van hier.

Liever luisteren? Klik op de knop onderaan de tekst.

Vijf jaar geleden streek ik neer, op de Swetteblom in Friesland. Ik heb hard gewerkt en er is veel gegroeid. Mijn dagelijkse gang om water te halen verbindt me met mijn buurtje. Belangstellend vraag ik hoe het is en als buren druk of moe zijn zie ik ze wel maar zeg ik niks. Eenmaal per maand roep ik iedereen bij elkaar voor een theemiddag. Verder gaat iedereen zijn gang en ik woon erbuiten, met als enige zicht op de velden en het werk wat ik daar doe. Het geeft mij een betrokkenheid die verder niemand heeft. Bewoners niet, passanten niet, vaste kampeerders en korte kampeerders ook niet. Velen rijden met fiets of auto over het grindpad, alle aandacht is bij de onoverzichtelijke bocht en het vermijden van dikke stenen en kuilen. Eenmaal ter plekke, bij de boerderij en het kampeerveld, zijn de kinderen druk met vissen, zwemmen en trampolinespringen. De ouders lezen een boekje, en een heel enkele keer helpt er iemand met hooien. En ik ben hier, op dit ene plekje erbuiten en werk en kijk. Sommige auto’s parkeren even in de berm met bloemen. Daarom maakte ik een kunstige stapel stenen, langs de weg, zo kunnen ze er niet op. Soms leg ik een heel bijzonder mooie bovenop. Die verdwijnt. Hoe mooier hij is, hoe eerder hij weg is. Nu heb ik er een saai onaanzienlijk steentje neergelegd, dat bovendien plat en vierkant is. Die blijft wel liggen. Soms denk ik dat het daar begint, bij dat stapeltje stenen. Het groeien van de verbinding tussen daar en hier. Tussen mij en hen. Dat het niet minder wordt maar meer. Iets dat groeit omdat het daar is en omdat wij bestaan. Hardop heb ik het gewenst: laat dit stapeltje stenen groeien.

En nu ben ik aan het werk in de kleine moestuin. Het is baggergrond uit de sloot. De allerbeste grond die er is, de stengel van de zonnebloem is vuistdik geworden en de dikke rij snijbiet staat met grote glanzende bladeren te roepen om gegeten te worden. Ze hebben bijna geen water nodig, zelfs na zoveel weken droogte is de grond hier nog vochtig, op 10 cm diepte. De rode nerven lichten op in de ochtendzon en ik steek kleine rietstengels uit. De pompoenen zijn deels geoogst, bijna dertig stuks worden het in totaal, de eerste grote oogst in mijn leven. Maar op het grootste stuk van het akkertje groeit nog niks. Ik wied om het leeg te houden. Voor wie? Stevig duw ik mijn onkruidsteker de grond in. Ondanks mijn eelt ontstaat in de palm van mijn hand een oppervlakkige blaar. Geeft niet. Nog even doorwerken, voor het warm wordt.

Dan opeens wordt de stilte doorbroken door een luid gehijg en gepuf. Op een klein fietsje komt mijn buurvrouw Gonda zwabberend aangefietst. Gonda is lang ziek geweest en nog niet beter. Bij de wilg aangekomen dondert ze met fiets en al in de berm en blijft daar liggen om bij te komen. Als ik groet komt ze overeind. “Ik ben aan het oefenen” zegt ze “Ik moet weer sterk worden. Dat lukt wel met dit ding. Volgend mij is de band lek. Jerry vond hem aan de kant van de weg.” Ik zeg dat ik vorige maand net zo’n fietsje eindelijk aan de fietsenmaker heb gedoneerd. Kon hij er nog wat onderdelen afhalen. Het stond al een paar jaar te staan. En nu hebben we weer zo’n ding. Ze lacht: “Zo gaat dat. En ach, juist goed voor mij, extra weerstand om sterk te worden”. Stil zit ze bij te komen en kijkt in de verte. Daar is het, het Verhalenpad. Haar ogen glanzen. “Als ik weer lang genoeg kan lopen wil ik daarheen” wijst ze “deze week kom ik tot dat stapeltje stenen. Elke keer als ik daar ben, leg ik er een steen bij. Twee zijn het er nu. En wat heb je daar een prachtige moestuin. Dat zou ik ook zo graag willen! Is dat niet léven, met je handen in de grond?” Genietend zit ze in de berm. Sprakeloos kijk ik haar aan en omhels haar. Dat heb ik gewenst, zeg ik. “Handen die stenen stapelen en bezig zijn met aarde. Iemand van hier.” De zon komt achter een wolk vandaan.

.

PS: Niet iedereen is blij met stenenstapelaars. Dit staat op Wikipedia:

Onder invloed van sociale media en toenemende toerisme worden er op sommige plaatsen massaal steenmannetjes gebouwd. Natuurverenigingen en managers van nationale parken roepen op om te stoppen met het bouwen van steenmannetjes. Waar de steenmannetjes ter oriëntatie dienen kunnen nieuwe steenmannetjes desoriënteren. Daarenboven leven er dieren onder de stenen en beschermen de stenen de bodem tegen erosie.

Langzaam verandert alles

Gepubliceerd op door alowieke1 reactie

Jij bent daar, ik ben hier. Elke plek vraagt om eigen oplossingen, elke generatie zorgt op eigen wijze voor wat nodig is. Zo verandert alles, en is er altijd hoop.

Walnootboom die maar twee meter hoog wordt, goed in zo’n open vlakte.


Liever luisteren? KLik op de knop onderaan de tekst.

Vanuit de Swette stroomt het water de sloten in en bevochtigt het land. Vaak staat het water hoog, tot vlak onder de steiger. Dat moet ook, de grondwaterstand in het noorden van Friesland is tien centimeter lager dan eigenlijk zou moeten. Gelukkig hebben we het IJsselmeer, dat is nog vol genoeg. In 2018 was dat anders, toen begon onze grote regenton brak te worden, zo laag stond het water. De invloed van de zee gaat immers altijd door, en dat merken we steeds meer. Maar daar ga ik het nu even niet over hebben. Genietend kijk ik naar de volle sloot die langs de bult loopt. De sloot en de bult. Dat lange eind, waar nu zoveel bomen en struiken groeien. Door mij! Ik verwonder me over het Verhalenpad dat steeds weer dicht groeit van alle verhalen die over elkaar heen slingeren. En ik selecteer wat doorgaat en wat wordt geknot. Midden op de dag, als de zon hoog aan de hemel staat, hoor je water lopen, onder de gelderse roos een donkere poel in. Daar, in de schaduw komt de tuinslang uit in een kuil. ’s Nachts staat die kuil droog, overdag stroomt hij weer vol. Er huppelen kikkertjes naast, de grond rondom is zompig. Alles wat groeit uit die zompige grond is groot. Een bos wilgenroosjes torent als een roze boeket uit boven de wei. De rand van mijn bosje tekent zich duidelijk af. Het gras verderop in het weiland groeit nauwelijks, maar mijn bomen groeien door. Af en toe kom ik er om te snoeien en om het weer begaanbaar te maken. De rietzangers zijn weg. De eerste noten rijpen. De bessen die er groeien zijn sappig en smaakvol, de bloemen bloeien lang en vol. Er is volop zon en er is water uit de sloot . De drijvende pomp inclusief zonnepaneel werkt. Hier kan dat. Elders niet meer, daar wordt gewerkt aan andere oplossingen. Maar dit is het land waarin ik werk. De bomen zijn groen en vol. Dat is waarover ik schrijf. Over de mogelijkheden die er zijn, altijd weer en op elke plek anders. Eigenlijk is de menselijke geest net zoiets als de bodem. Als het teveel uitdroogt neemt het geen vocht meer op, dan loopt alles weg. Een mens kan ook teveel uitdrogen, dan is elke sprankeling verdwenen. Dan knijpen de lippen stijf op elkaar en hoopvolle woorden worden met wantrouwen bekeken. Het is allemaal even erg, niets kan nog goed zijn en de mensen hebben allemaal hun ogen dicht en straks vergaat de wereld. Dat geloof ik dus niet. Er is echt wel iets gaande. Mijn buurman, die vanuit zijn beroep veel mensen spreekt over het landschapsbeleid, zegt dat er een omslag bezig is. Het is de oudere generatie die stukje bij beetje het roer moet overgeven. De jongeren hebben een andere blik op de zaak, straks is het hun beurt. Het duurt een tijd voor de bomen die je plant een echt bos zijn. Dezelfde tijd kost het om veranderingen door te voeren. Als water vloeit het de diepe bodem in. Heel langzaam. De heilige traagheid der dingen zal nieuw leven brengen.

.

Op de voorgrond mijn eerste echte moestuin met rijtjes snijbiet en pompoenen, erachter zie je de kopse kant van het Verhalenpad met rechts het riet en de sloot.

Goed kijken wat er is, voor we iets veranderen

Gepubliceerd op door alowiekeEen reactie plaatsen

Biodiversiteit in onze weilanden en hoe we daarmee omgaan. De uitgestrekte vlaktes rondom. De Friese greide en de kruidenrijke wei van onze boer. Dagelijks ben ik aan het werk op het land van de Swetteblom, voor meer biodiversiteit en om waarnemingen te doen. Tegelijk denk ik na over hoe het beleid geregeld is, en steeds weer verandert. Maar werkt het ook?

Gefaseerd maaien geeft meer biodiversiteit.

Liever luisteren? Klik op de knop onderaan de tekst.

Dit verhaal gaat over biodiversiteit in onze weilanden en hoe we daarmee omgaan. De uitgestrekte vlaktes rondom mijn Verhalenpad. De Friese greide. Dagelijks ben ik aan het werk op het land van de Swetteblom, voor biodiversiteit en om waarnemingen te doen.  Sinds november 2020 ben ik hier neergestreken, en heb intussen 800 bomen en struiken geplant. Nu is het tijd om vaker te gaan uittekenen en beschrijven wat we hier zien en ruiken, het liefst met een groepje. De eerste heeft zich al gemeld! Kennis van de natuur kun je opdoen in boeken en op internet. Maar om er echt iets aan te hebben is regelmatige thuisstudie belangrijk. Ik kijk niet alleen naar insecten, maar ook naar andere dingen, want uiteindelijk heeft alles met elkaar te maken. Zo zag ik tijdens een kleine rondgang niet alleen distelvlinders, dagpauwogen, kleine vosjes, kleine vuurvlinders, keizersvliegen, reuzelibellen en een icarusblauwtje, ook sprong er een enorme bolle kikker weg, met een azuurblauwe glans op zijn rug! Wauw! Wat was dat nou? Er gebeurt zoveel, zonder dat je het weet!

Omdat het nodig is denk ik ook na over zaken op macro niveau, zoals subsidies. De boer krijgt dit jaar subsidie voor weidevogels, dat betekent dat er pas half juni mag worden gemaaid. Dat was dit jaar voor het eerst. Anders maaide de boer gefaseerd, eerst het ene stuk, dan het andere. Nu gaat alles in een keer en ook nog aan het einde van de lente, wanneer de meest opgetogen groei eruit is. Dat is dus ook vlak voor de bloei van onder meer wikke, rolklaver en veldlathyrus, die hier heel veel groeien in het veld. De zoete geur van hooi komt van die kruidige bloemen. Maar nu ze vlak voor de bloei gemaaid zijn, zijn ze maar heel magertjes teruggekomen. En als dat volgend jaar weer gebeurt kan dat ronduit een ontmoedigingsbeleid worden voor dergelijke kruiden. Er zullen natuurlijk andere planten gaan domineren, er is nog steeds witte klaver en de akkerdistelvelden groeien met rasse schreden. Dat komt ook door de droogte. Distels hebben daar geen moeite mee, maar andere planten wel, dus komt er steeds meer ruimte voor ze. Natuurlijk is het een waardevolle plant, die distel. Maar er zijn weinig dieren die ze eten en dan nemen ze al gauw een heel weiland in beslag met zijn allen. En we willen graag biodiversiteit. Zonde dus, als die andere planten dan ook nog extra op hun kop krijgen door ze vlak voor de bloei kort en klein te maken. Nieuw beleid is niet altijd beter. We zouden daar beter naar moeten kijken. We willen dolgraag de boeren helpen met gezond te boeren. Als de boer er goed mee verdient is de keus snel gemaakt. Maar wat is reëel? Komen hier dan inderdaad meer weidevogels? De boer zelf heeft gewoon het geld nodig, zoals elke boer. Hij zegt al snel ja. Er zijn steeds meer stijgende kosten voor boeren. Het zijn beleidsmakers die goed moeten weten waar ze aan beginnen. Natuur in de Friese weiden houdt meer in dan alleen weidevogels. Er zijn ook bloemen, kruiden en insecten. Ik denk dat dit als geheel beter onderzocht moet worden. Moeten we alleen maar denken aan weidevogels, overal en altijd, zonder het geheel te zien en ten koste van andere zaken? 

Nu heb ik gehoord dat er volgend jaar veel meer soorten subsidie komen, een boer kan daardoor stapelsubsidies krijgen, voor greppels, vogels en meer, waardoor een stuk land veel opbrengt. Ik weet niet in detail welke thema’s dat zijn, maar ik hoop dat er goed naar wordt gekeken of sommige zaken niet tegenstrijdig zijn door de verplichting om bijvoorbeeld het hele gebied op één bepaald moment te maaien. Gefaseerd maaien en goed kijken waar en wanneer, dat is voor de plantenrijkdom veel beter weten we immers. Dat is ook wat de boer hier deed. Ook voor hemzelf was het ook minder belastend, af en toe een stukje houd je beter vol dan de hele boel tegelijk. En dan toch. Was dit niet goed? Ik ben geen beleidsmaker, geen boer, maar sta hier elke dag te werken en kijk.

Mijn stukje grond is maar klein, vergeleken bij die grote vlaktes. Maar toch moet je het niet onderschatten, qua natuurwaarde. Ik beheer hier 2000 m2 grond. Daar zitten nu steeds meer vlinders en vogels. Ik zou van de velden liever een vlinderparadijs maken dan te wachten op weidevogels, die toch evengoed wel eens langs komen wippen. Elke vogel wordt nu opeens met gejuich begroet, maar de boer zegt dat hij nog geen verschil ziet met andere jaren. Toen kwamen ze ook wel eens langs. Ze komen alleen nooit broeden, dat doen ze ergens anders. Moeten we dat nu uit alle macht willen? Elke plek heeft zijn eigen kwaliteiten. En ik doe mijn best als vrijwilliger, sober levend van mijn spaargeld hoop ik dit vol te kunnen houden tot mijn pensioen. En wanneer ik zie hoe het groeit geeft dat hoop, lust en levendigheid. Ik wil graag meer van dit! Maar alleen op vrijwilligers kan je het platteland niet onderhouden in onze wereld. Goed en gedegen onderzoek is en blijft daarom belangrijk. Laten beleidsmakers niet te snel geloven in een nieuwe regeling. De boeren worden al veel te veel heen en weer geknikkerd. Levert dit weidevogelbeleid echt meer op? Of wordt het met die toenemende droogtes vooral een veld vol distels? Hoe dan ook, we blijven ontdekken, of het nou leuk is of niet.

.

.

Voor altijd een ontdekkingsreiziger

Gepubliceerd op door alowieke2 reacties

Een reis langs avontuurlijke plekken en mensen die ons voorgingen, beroemd of vergeten. En de onbevangen blik om altijd te blijven ontdekken waar of wie we ook zijn.

Klein werk in acryl. In bezit van mijn zus

Liever luisteren? Klik op de knop onderaan de tekst.

Je kunt geworteld zijn en tegelijkertijd een ontdekkingsreiziger in je hebben. Het is een vonk die nooit uitdooft, nieuwsgierigheid die altijd weer wordt opgewekt, als een bron die steeds weer opleeft en nieuw water geeft. De ontdekkingsreis zelf kan stoer zijn en avontuurlijk. Als kind deed ik graag dingen als eerste. Ik was de eerste die in een hoge boom klom, die de smalle richel onder de brug helemaal durfde over te steken tot aan het eind. Zelfs jongens durfden dat niet. Ik liep koelbloedig door de brandnetels, zwom in ijskoud water en als iemand zei dat iets niet kon, dan deed ik het juist. De eerste zijn was leuk. Beter was het nog als het ook gevaarlijk was. Ik wilde bergen beklimmen en geheimen in de aarde ontdekken, metershoog en mijlen diep. Dat is niets nieuws. Het rauwe avontuur lokt. Maar eigenlijk vooral bij mannen. In de geschiedenis zijn weinig vrouwelijke ontdekkingsreizigers. Meestal waren ze ook niet in de omstandigheid. Vrouwen kregen geen financiering, of moesten thuisblijven bij de kinderen. Of misschien zijn ze ook wel praktischer. Misschien denken vrouwen eerder: wat heb je eraan om kou of honger te lijden op een verlaten oord. Maar toch, het verlangen om te ontdekken blijft, bij mannen en ook bij vrouwen. En dat het gevaarlijk is maakt het alleen maar aantrekkelijker voor sommige mensen. Ik snap dat heel goed. Als het een tijd heel rustig is gaat het jeuken. Maar het aardige is, ik kan die behoefte vervullen zonder weg te hoeven gaan.

Allereerst zijn er boeken. “Over de rand” van Joe Simpson. Het ijzingwekkende overlevingsverhaal van een bergbeklimmer. Of verhalen uit de scheepvaart. Kleine euvels, grote stormen. Vanuit mijn eigen hol beleef ik het allemaal. Expedities naar Noordpool of Zuidpool. “Waanzin aan het einde van de aarde” van Julian Sancton. Een zeilschip in 1898, dat vast komt te zitten in het pakijs bij Antarctica. Drie maanden duisternis. De leegte, de gekte, de kou. Het eentonige eten, de scheurbuik. De angst en de wanhoop en hoe je je daar dan toch aan kunt ontworstelen. Ondertussen fluit de winterkoning zijn riedel in de boom boven het boek. Even kijk ik op, om hem te groeten. Dan lees ik verder. Ze gingen ver, die mannen, fysiek en mentaal. Sommigen eindigden in het gekkenhuis. Er waren echte fanatiekelingen bij. Mannen die niet alleen het verlangen hadden ontdekkingen te doen en ver te gaan, maar ook per se de eerste wilden zijn. Dat waren de sterksten. Namen als Nansen, Cook, Peary. Ik lees over de wedstrijd tussen Scott en Amundsen. Wie zou het eerste op de noordpool staan? Ze namen ze de vlag mee van hun land en de roem van de overwinning lokte. Maar Scott verloor en de Noor Amundsen won. Dat was een slimme man die altijd om zich heen keek en leerde van anderen. Slim en ambitieus was hij en dat was in zijn voordeel. Maar het verlangen om altijd de eerste en de beste te willen zijn maakte hem bitter. Als je iedereen wilt aftroeven houd je weinig vrienden over. Uiteindelijk was er ook niks meer te ontdekken. Alles was al ontdekt. Wat moet je dan nog als stoere vent? Cook ging borduren. Hij was heel gelukkig, vertelde Amundsen die hem opzocht. En ook in borduren was hij goed, zoals hij in alles goed was. Amundsen, die de tijd op de zuidpool met hem deelde, vond het maar verdrietig, die geniale man in de weer te zien met naald en draad. Maar Cooks zijn ontdekkingstocht ging verder dan het gevaar, verder dan de onbestemde verten. Hij wist het in zichzelf te vinden, steeds weer nieuwe, onontgonnen gebieden. Het uittekenen van een plan om los te komen uit het pakijs van de zuidpool was voor hem net zo’n uitdaging als het uittekenen van een ingewikkeld borduurpatroon. Het maakte hem uiteindelijk niet uit.

Ontdekken kun je niet alleen door mee te leven met reizigers uit oude tijden. Je kunt ook ontdekken in het klein. Nieuwe vaardigheden opdoen, dingen zien die je altijd over het hoofd zag. Ook in de stad zijn verborgen plaatsen ze te vinden. Dat lege plein, achter het braakliggende veld met die plas in het midden. Of een zijpad in het bos, waar nooit een mens komt. Of misschien is daar een man of vrouw, die jij toevallig ontmoet en die daar thuishoort. Mensen die dingen weten, die velen zijn vergeten. Daarnaar luisteren is een herontdekking die veel kan losmaken.
We kunnen nu gewoon naar de Zuidpool, zonder gevaar. Megagrote cruiseschepen brengen je erheen, waar je verwarmd kan zwemmen terwijl het schip langs het metersdikke ijs vaart, dat steeds sneller wegsmelt. In zware lawines stort het blauwe ijs de zee in. Je drinkt je cocktail en kijkt ernaar. Dat is geen ontdekken meer, dat is meewerken aan de afbraak. Liever lees ik dus een boek. Een boek over oude tijden waarin zulke oorden alleen met levensgevaar werden verkend. Ik leer oude vaardigheden door me voor te stellen hoe hun handen de gereedschappen hanteerden. Ontdekken doe je net zo goed thuis. We kijken samen naar de horizon en struinen door het gras. Wie ziet de eerste boerenzwaluw, wie vindt het eerste kievietsei? Het blijft prachtig. Alles. En altijd is er iemand de eerste die het ziet.

Elke keer weer.

Hoe hoog of hoe laag
hoe klein of hoe groot
hoe licht of hoe zwaar
voor een kind is alles nieuw
dus blijf kind
met vlinders in je haar.

Het verloren werk van een vreemdeling

Gepubliceerd op door alowiekeEen reactie plaatsen

Een braakliggende kuil met nieuwe natuur. Maar ook een leeg plein ernaast, waar een stel onverlaten andermans werk vernielt. Van wie is het?

Liever luisteren? Klik op de knop onderaan de tekst.

Braakliggende, onbestemde plekken trekken mij aan als een magneet. Al een paar keer was ik er om te kijken. Het grote gat waar een gebouw inclusief kelder is gesloopt. Voorheen was het het winkelcentrum Snekertrekweg. Nu staat er een hek omheen, en in de enorme kuil staat water. Je kan er maar aan een kant langs, tussen het naastliggende bedrijf en Heras hekwerk is een brede doorgang, vanwaar je goed zicht hebt. Eerst was er alleen maar water waar stadsmeeuwen een toevlucht vonden. Het tweede jaar werd het droog gepompt en stonden er een week lang tentjes die hoorden bij een muziekfestival. Mensen kwamen en gingen. Het water kwam terug en toen kwamen ook de eerste rietstengels. Een stel meerkoeten vond de plek en maakte er enthousiast hun terrein van. Vol vuur joeg het mannetje alle andere vogels weg. Als je daar eenmaal staat en rondkijkt, kom je vanzelf op het terrein erachter uit. Een groot leeg plein is het, dat achter dat bedrijf ernaast verscholen ligt. Er staan geen auto’s. Maar in de uiterste hoek stond wel opeens een klein huisje in aanbouw. Een huisje op wielen. Twee bij vier was het, met een puntdak. Het was gemaakt van tweedehands materialen, houten platen, laminaat. Alles ongeschilderd. De eerste keer dat ik er kwam, stond de deur open. Ik zag een open kast waar papieren inlagen. Er lagen een paar blikjes op de vloer. Ramen waren er niet, de openingen waren bedekt met kunststof doek. Er lag een hoop rommel naast het huisje. De tweede keer dat ik er kwam, was de deur dicht en op slot. De rommel was opgeruimd.

Vandaag ben ik er weer. Ik zie het al van verre. Het houten bouwsel is weg. In plaats daarvan ligt er een hoop as en verkoold hout. Het is in de fik gestoken! Weet de eigenaar hiervan? Welke stelletje onverlaten moest dit zo nodig doen? Tegelijkertijd daagt het bittere besef: zo eindigt het vaak. Iets vreemds op een verlaten plek trekt vage lieden aan, meestal jongens. Die hangen daar wat rond, vervelen zich. Misschien waren ze er vaker geweest, hebben zij destijds die rommel gemaakt en blikjes achtergelaten. Misschien vonden ze nu de deur op slot en dachten ze: Als we er niet in kunnen steken we hem wel in de fik. Hoe dan ook, het lege plein krijgt een onheilspellende sfeer, nu de kleine houten wagen in as ligt. Alsof het oorlog is, met agressieve winnaars en verliezers. Uiteindelijk wordt niemand er gelukkiger van. De gebouwen van de stad staan op de achtergrond. Straks zal ik daar zijn. Het centrum waar alles gewoon doorgaat. Wat lijkt dat ineens ver weg. Ik struin tussen de puinhopen en zie overal half verbrande teksten liggen. Een velletje raap ik op. Het is een handgeschreven verhaal, in een fijn priegelig handschrift. Het moet een oudere man zijn, met zijn ouderwetse aan elkaar geschreven letters. Op het eerste velletje lees ik dat hij een mooie meid tegen kwam. Ik gooi het terug en raap een ander vel op. Een paar woorden trekken mijn aandacht en ik lees verder:

Ik heb gisteren niet meer geschreven, maar ik heb gisteren de hele dag tot middernacht doorgewerkt, want ik ben een vogellokwagentje aan het maken, of tenminste, dat was ik gisteren. Ik ben nu mijn grote lokwagen wat lichter aan het maken, door overtollig materiaal er uit te halen. Want dat ding was gewoon veel te zwaar. Dus ik hoop dat alle moeite die ik er nu in stop en het materiaal dat ik ervan af strip, dat dat verbetering brengt. (.)

Dan volgt er een stukje over Jens en Nicky. Kennelijk hadden ze verschillende belangen en dolf hij het onderspit. Hij zegt dat hij het van hun kant ook wel begrijpt. Er wordt niet uitgelegd waar het over gaat. Ik bekijk het vel papier nog eens goed. Het gelinieerde vel waar het opstaat is aan de randen zwart en gerafeld van het vuur. Kennelijk komt het uit een dagboek. Er liggen meer zulke half verbrande velletjes. De tekst zegt wel iets. Dit verloren werk was misschien ook zo’n vogellokwagentje. Had hij er geen plek voor? Was hij daar niet meer welkom en stond het wagentje daarom hier? Een rotplek is het. Het is niks gedaan, zo’n hoek achteraf, onaf en verlaten. Het spijt me voor hem. Als iemand de man kent, wil diegene dan dit bericht doorsturen. Dan is hij hier van harte welkom voor een bakkie troost, tussen de vogels van de Swetteblom, in mijn kleine huis